Fundacja Dobra Wola, we współpracy z Ukraińską Asocjacją Historii Mówionej, NGO „Stereotajm” (Kijów) oraz Krajową Radą Kobiet Ukrainy, zrealizowała projekt poświęcony rozwojowi archiwistyki społecznej i popularyzacji dobrych praktyk w tym obszarze. Projekt trwał od 1 stycznia do 30 września 2025 r. W inicjatywie wzięły udział setki osób z całej Ukrainy — przedstawiciele i przedstawicielki instytucji kultury, nauki oraz organizacji pozarządowych. Wsparcia merytorycznego udzieliło także Centrum Archiwistyki Społecznej (Warszawa).
Projekt współfinansowany ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach programu RITA – Przemiany w regionie, realizowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji.
Uczestnicy zdobywali wiedzę dotyczącą tworzenia, gromadzenia i udostępniania archiwów społecznych, a także poznawali aspekty prawne, etyczne i praktyczne tej działalności.
DZIAŁANIA PROJEKTOWE
1. Spotkanie informacyjne
4 lutego 2025 roku odbyło się dwugodzinne spotkanie online, prowadzone przez ekspertkę CAS Adrianę Kapałę (tłumaczenie: Oleksandra Bratczuk). Uczestnicy poznali podstawy archiwistyki społecznej oraz przykłady działań prowadzonych w Polsce.
Nagranie spotkania dostępne jest na YouTube:
2. Konkurs „Historie mojej wielkiej rodziny”
Partner projektu, organizacja „Stereotajm”, przeprowadziła ogólnokrajowy konkurs w trzech kategoriach:
- „Tak nikt nie kochał” – fotografia ślubna z opisem,
- „Wspomnienia osoby z mojej rodziny” – wywiad historii mówionej,
- „Rodzinna pamiątka” – dokument lub przedmiot z opisem.
Wpłynęły 34 zgłoszenia. Jury przyznało 11 nagród oraz wyróżnienia. Laureaci otrzymali nagrody rzeczowe i certyfikaty. Prace konkursowe zostały opublikowane na Facebooku w grupie Громадська архівістика:
https://www.facebook.com/groups/509294912179923
3. Cykl webinariów
W kwietniu i maju 2025 odbyły się cztery webinaria prowadzone przez polskich i ukraińskich ekspertów. Tematy obejmowały m.in.:
- zbiory w archiwach społecznych,
- podstawy prawne archiwistyki w Ukrainie,
- strukturę archiwum społecznego i historię mówioną,
- przechowywanie fotografii.
Webinaria można zobaczyć na YouTube:
4. Seminaria stacjonarne w Ukrainie
Odbyły się cztery intensywne warsztaty w Łucku,
Kijowie, Winnicy i Humaniu (27 maja – 4 czerwca 2025).
Każde spotkanie obejmowało cztery bloki tematyczne, m.in.:
- wprowadzenie do archiwistyki społecznej,
- aspekty prawne i etyczne,
- praktyczne metody tworzenia archiwów,
- historia mówiona i praca z obiektami materialnymi.
Seminaria były prowadzone przez Alinę Doboszewską, Tetianę Pryvalko, Oksanę Ferents, Halynę Bodnar, Liudmylę Mahdysiuk, Tamarę Krasavinę i Natalię Babinę.
5. Sieciowanie i wymiana doświadczeń
Partner projektu – organizacja „Stereotajm” – uruchomiła grupę na Facebooku Громадська архівістика, która stała się platformą komunikacji i wymiany wiedzy. Publikowane są tam aktualności projektowe, nagrania, materiały edukacyjne oraz prace konkursowe.
6. Publikacja podręcznika „Jak zachować pamięć. Podręcznik archiwistyki społecznej”
Zwieńczeniem projektu było wydanie podręcznika
archiwistyki społecznej w języku ukraińskim.
Publikacja składa się z dwóch części:
- tłumaczenia fragmentów „Podręcznika dla archiwistów społecznych” wydanego przez Centrum Archiwistyki Społecznej w 2023 r.,
- nowej części dotyczącej specyfiki ukraińskiej archiwistyki, autorstwa Tetiany Pryvalko.
https://drive.google.com/file/d/1NnzcbzfxgtvVzbC7zEW4qxTZv27cLkyB/view?usp=sharing
Podręcznik został rozesłany uczestnikom projektu oraz organizacjom pozarządowym. instytucjom kulturalnym, edukacyjnym i muzealnym, a jego premiera odbyła się podczas spotkania online 30 września 2025 roku z udziałem ekspertów z Ukrainy, Polski i Kanady: